Kullanım Kılavuzu · Hektaş Tohum Islah Portalı

Hoş geldiniz!

Bu kılavuz, tohum ıslahı (bitki ıslahı) hakkında daha önce hiç bilgisi olmayan kullanıcıların Hektaş Tohum Portalı'nı baştan sona anlamasını sağlar. Sade, gündelik bir dille başlar; daha sonra portalın her modülünün ne işe yaradığını ve hangi butonların hangi anlama geldiğini anlatır. Sayfanın sonunda terimler sözlüğüne ve adım adım akış sayfasına linkler bulacaksınız.

5 BölümA: Tanım · B: Amaç · C: Akış · D: Modüller · E: Sözlük

10 AdımBir ıslah programının başından sonuna

19 ModülPortal'da bulunan tüm bölümler

30+ TerimAlfabetik açıklamalı sözlük

A Tohum Islahı Nedir?

Hiç bilmiyorsanız önce burayı okuyun

Tohum ıslahı (bitki ıslahı), bir bitkinin daha iyi olmasını sağlamak için farklı bitkileri çaprazlayarak yeni çeşitler geliştirme bilimidir. En klasik benzetmeyle: nasıl ki köpek ırkları (golden, kangal, terrier) yüzyıllardır seçici üretimle oluşturulduysa, biz de domatesin bir çeşidini hastalığa dayanıklı, başka bir çeşidini tatlı olarak seçer ve melezleriz — sonra çocuklarından hem hastalığa dayanıklı hem tatlı olanları yıllarca seçeriz. Sonunda elimizde yeni, üstün bir çeşit kalır.

Bu bilim; genetik, tarımsal istatistik, moleküler biyoloji ve tarla denemeleri üzerine kurulur. Modern ıslah artık sadece "bekle ve gör" değildir — DNA testleriyle (markör destekli seleksiyon, MAS) genç bitkinin yetişkin olduğunda nasıl davranacağını yıllar öncesinden öngörebiliriz.

Önemli kavramlar:

Germplazm: Islahta kullanılacak tüm tohum-bitki materyal koleksiyonu (kütüphane gibi).
Melezleme (Hibridizasyon): İki farklı çeşidin polenle döllenmesi — yeni çocuk bitki üretmek için.
Generasyon (F1, F2, F3...): Melezlemeden sonraki kuşak numarası. F1 ilk çocuk, F2 onun çocukları.
Fenotipleme: Bitkinin görünür özelliklerinin (boy, meyve rengi, verim) ölçülmesi.
Markör (Marker): DNA'da bir özelliğin yerini gösteren "yer imi". MAS yöntemi bunu kullanır.
Tescil: Yeni çeşidi devlete kaydettirme süreci (Türkiye'de TTSM yapar).

Bir ıslah programı ne kadar sürer?

Domates, biber gibi tek yıllık türlerde tipik olarak 7-12 yıl sürer. Meyve ağaçlarında (elma, ceviz vb.) 15-25 yıla kadar çıkabilir. Hektaş Tohum Portalı bu uzun süreci tek bir merkezi sistemde takip etmenizi sağlar — her generasyon, her tarla denemesi, her laboratuvar sonucu portalda saklanır.

Türkiye'de ıslah çerçevesi

Türkiye'de tohum sertifikasyonu TTSM (Tohumluk Tescil ve Sertifikasyon Merkez Müdürlüğü) tarafından yapılır. Yeni bir çeşit üretip pazara çıkarmak için DUS (ayırt edilebilirlik, yeknesaklık, durulmuşluk) ve FDD (faydalı değer denemesi) testlerini geçmesi gerekir. Portal'ın "Tescil & Sertifikasyon" modülü tüm bu dosyaları yönetir.

B Neden Tohum Islahı Yapılır?

Amaçlar ve ekonomik karşılığı

Verim Artışı Mevcut bir çeşit dekardan 4 ton ürün veriyorsa, yeni çeşit 6 tona çıkarabilir.

Hedef: kg/dekar

Hastalık Dayanıklılığı Mi-1.2 geni domateste kök-ur nematoduna karşı koruma sağlar. Ty-1 geni sarı virüse karşıdır.

Sonuç: ilaç maliyeti düşer, üretim güvenli

Kalite Brix (şeker) yüksek, raf ömrü uzun, taşıma sırasında zarar görmeyen meyveler.

Tüketici memnuniyeti

İklim Adaptasyonu Kuraklığa, yüksek sıcağa veya soğuğa dayanıklı çeşitler. İklim krizi karşısında kritik.

Su tasarrufu, sürdürülebilirlik

Yerli Tohum Egemenliği Türkiye yıllık ~250 milyon $ tohum ithal ediyor. Yerli çeşit geliştirmek dışa bağımlılığı azaltır.

Stratejik öncelik

Ekonomik Değer Başarılı bir hibrit domates çeşidi yıllık 15-40 milyon ₺ ciro üretebilir. Lisans, sertifika, ihracat geliri.

Kurumsal Ar-Ge yatırımı geri döner

C Nasıl Yapılır? — 10 Adımlık Akış

Bir ıslah programının başından sonuna · Her adımda hangi portal modülünü kullanırsınız?

Detay Sayfası

Germplazm Seçimi

Mevcut tohum koleksiyonundan ana-baba adaylarını seçersiniz. Hastalığa dayanıklı bir hat + tatlı bir hat gibi.

Germplazm modülüne git

Program Tanımlama

Yeni ıslah projesinin amaç, bütçe, hedef özellikleri ve takvimini sisteme girersiniz.

Islah Programları modülüne git

Melezleme Planlama

Hangi ana-baba kombinasyonlarının ne zaman çaprazlanacağını planlarsınız.

Melezlemeler modülüne git

F1 Hasadı & F2-F7 Generasyonları

Melezlemeden çıkan F1 tohumları, sonra F2-F7 kuşaklarını yıllarca takip edersiniz.

Generasyon & Seleksiyon modülüne git

Verim Denemesi

Umut vaat eden hatları RCBD deseninde (random blok) farklı lokasyonlarda dener, verimlerini ölçersiniz.

Verim Denemeleri modülüne git

Saha Gözlemleri

Tablet ile sahada bitkileri tarar (QR), yaprak fotoğrafı çekip AI hastalık tespiti yaparsınız.

Saha Modu (PWA) modülüne git

Laboratuvar Analizleri

DNA örnekleri ile MAS, PCR, SSR marker testleri. Brix, kuru madde, mineral analizleri.

Laboratuvar modülüne git

DUS / FDD Testleri

TTSM'ye dosya hazırlama: çeşidin ayırt edilebilir, yeknesak ve durulmuş olduğunu kanıtlama.

Tescil & Sertifikasyon modülüne git

Üretim & Sertifika

Çeşit tescil edildikten sonra ticari miktarda tohum üretimi. Sertifika numaraları, lot yönetimi.

Üretim & Stok modülüne git

Pazara Çıkış

Satış, lisans gelirleri, ihracat raporları. Karar destek panelleri ile portföyü izlersiniz.

Raporlar & Analitik modülüne git

D Hangi Modülde Ne Yapılır?

19 modülün özet kullanım rehberi

Modül	Ne İşe Yarar?	Hangi Butonları Kullanırsınız?	Git
Dashboard	Tüm ıslah faaliyetlerinin özetini gösteren ana ekran. KPI'lar, grafikler, acil görevler.	Üst menüdeki KPI kartlarına tıklayarak detaya inebilirsiniz. 'Yeni Kayıt' butonu hızlı eylemler açar.	Aç
Takvim	Tüm modül etkinliklerinin tek takvimde gösterimi (ekim, hasat, melezleme tarihleri).	Ay/Hafta/Gün görünüm butonları. '+ Yeni Etkinlik' ile hatırlatıcı ekleyebilirsiniz.	Aç
Görev Yönetimi	Kanban panosu — yapılacak/yapılıyor/tamamlandı sütunlarında görev kartları.	Kart sürükle-bırak ile durum değiştirme. '+ Yeni Görev' ile görev oluşturma.	Aç
İş Akışları	Onay süreçleri: yeni materyal kaydı onayı, melezleme planı onayı, vb.	'Yeni Talep' başlatır. Onay aşamalarında 'Onayla / Reddet' butonları.	Aç
Doküman Yönetimi	Tüm raporlar, sertifikalar, fotoğraflar tek yerde. Versiyon takipli.	'+ Yeni Doküman' yükleme. Sağ kenarda 'İndir, Paylaş, Sil' butonları.	Aç
Bildirim Merkezi	Sistem uyarıları: yeni onay bekliyor, deneme tarihi yaklaştı, lab sonucu hazır.	Bildirimi okundu işaretle, ayarlardan kanal seç (e-posta/SMS).	Aç
Hava Durumu	Lokasyon bazlı 7 günlük tahmin. Sera ve tarla için sulama kararına yardım.	Lokasyon seçici. 'Uyarı Kur' (örn. don tehlikesi) ile alarm oluşturulur.	Aç
Dijital İkiz	Sera/tarlanın 3D modeli. Bitki yoğunluğu, sulama hatları görsel olarak izlenir.	Mouse ile 3D döndürme, zoom. Sensör simgelerine tıkla — anlık veri.	Aç
Germplazm	Tüm tohum koleksiyonunun kataloğu. Her materyalin akrabalık ağacı (pedigree).	'Yeni Germplazm' ekleme. Filtre ile tür/kaynak ara. Detayda 'Pedigree görüntüle'.	Aç
Islah Programları	Her bir Ar-Ge projesinin tanımı: hedef, bütçe, ekip, takvim.	'+ Yeni Program' başlatır. Detayda 'Hedefler, Materyaller, Denemeler' sekmeleri.	Aç
Melezlemeler	Hangi ana-baba kombinasyonlarının çaprazlanacağı, ne zaman, hangi serada.	'+ Yeni Melezleme' ana-baba seç. Detayda 'F1 Hasadı Kaydet' butonu.	Aç
Generasyon & Seleksiyon	F1, F2, F3... her kuşağın takibi. Hangi bitkilerin seçildiği.	'Seleksiyon Yap' işaretle. 'Yeni Generasyona Aktar' butonu.	Aç
Verim Denemeleri	RCBD/split-plot deneme tasarımı. Çoklu lokasyonda hatları test etme.	'+ Yeni Deneme' başlatır. Parsel haritası, 'Hasat Verisi Gir' butonu.	Aç
Laboratuvar	DNA, kalite analizleri. MAS/marker testleri, brix, kuru madde, vitamin.	'+ Yeni Numune Kaydı'. Sonuç tablosunda 'CoA İndir', 'Raporla' butonları.	Aç
Tescil & Sertifikasyon	TTSM'ye dosya gönderme, DUS/FDD süreç takibi.	'+ Yeni Tescil Dosyası'. 'TTSM'ye Gönder', 'PVP Başvurusu' butonları.	Aç
Üretim & Stok	Tohum lot yönetimi, kalite numaraları, stok hareketleri.	'+ Yeni Lot' oluştur. 'Stok Çıkışı', 'Sertifika Yazdır' butonları.	Aç
Raporlar & Analitik	Yönetici karar destek panelleri, finansal ve teknik raporlar.	Dönem seçici, 'PDF/Excel İndir', 'E-posta Gönder' butonları.	Aç
Saha Modu (PWA)	Tablet/telefonda çevrimdışı çalışan saha gözlem ekranı.	QR Tara, Fotoğraf Çek, AI Hastalık Tespit, Gözlem Kaydet.	Aç
Ayarlar	Kullanıcı, rol, sistem ayarları. Tema, dil, bildirim tercihleri.	Sekmeli yapı: Profil, Güvenlik, Bildirim, Sistem.	Aç

E Örnek Senaryo: Sevilay Hanım'ın Domates Hikayesi

Sıfırdan başlayan bir ıslah programı — yıllara yayılmış 10 adım

Sevilay Hanım, Hektaş'ta domates ıslah uzmanı. Hedefi: kök-ur nematoduna (Mi-1.2 geni) dayanıklı, brix değeri yüksek (≥6), raf ömrü uzun yeni bir hibrit domates çeşidi. İşte adım adım yaptıkları:

Yıl 1, Şubat — Germplazm modülünde: Koleksiyondan iki ana adayı seçer: HK-T-018 (Mi-1.2 taşır, ama verimi düşük) ve HK-T-042 (yüksek brix, ama hastalığa duyarlı).
Yıl 1, Mart — Islah Programları modülünde: "Domates Hibrit-2026" adlı yeni program açar; bütçe 1.2 M₺, ekip 4 kişi.
Yıl 1, Nisan — Melezlemeler modülünde: Antalya Sera-1'de HK-T-018 × HK-T-042 melezlemesini planlar.
Yıl 1, Eylül — F1 Hasadı: Sera çalışanları olgunlaşan F1 tohumlarını hasat edip Generasyon modülüne girer.
Yıl 2-3 — F2 ve F3: Her kuşakta 500-1000 bitki yetiştirilir, Saha Modu'nda QR ile etiketlenir, fotoğraflanır.
Yıl 3 — Laboratuvarda MAS: Her bitkiden yaprak örneği alınır, PCR ile Mi-1.2 markörü taranır. Sadece markörü taşıyanlar seçilir.
Yıl 4-5 — F4-F5 (durulma): Seçilen hatlar kendiliyle çaprazlanır (selfing). Özellikler stabilize olur.
Yıl 6 — Verim Denemeleri: Beş lokasyonda (Antalya, Bursa, Konya, Adana, İzmir) RCBD deneme. 3 yıl boyunca veriler toplanır.
Yıl 7 — Tescil & Sertifikasyon: En iyi hat seçilir, TTSM'ye DUS ve FDD dosyası gönderilir.
Yıl 8 — Üretim & Pazar: Tescil onaylanır, çeşit "HEKTAŞ HK-026 NemDra" adıyla pazara çıkar. İlk yıl 4.5M₺ ciro.

Bu süreç boyunca portal'daki tüm modüller birbirine bağlıdır. Bir modülde yapılan kayıt diğerinde otomatik görünür — tek girişle her şey takip edilir.

Terimler Sözlüğü

30+ ıslah terimi alfabetik, arama destekli

Aç

Adım Adım Islah Akışı

10 adımın her birinde hangi butonu tıklarsınız?

Aç

Hektaş Tohum · OYAK Kimya Tarım · Vylence Software
Kullanım kılavuzu sürüm 1.0 · 2026